Rooble maanta ma da' yarid oo shan iyo afartan ayaad cagocagaynaysaa haddana weli dabar baa kugu xidhan oo cidhiidhi nafsadeed ayaad dareemaysaa. Weligaa qof ma aad xumeyn, weligaa na qof ma aad xaasidin.

Weligaa salaadi kuma dhaafin, weligaa na soon kaa ma tegin. Haddana weligaa cidhiidhi ayaad dareemaysay. Hanti waad leedahay, hoy na waad haysataa. Xaas aanaad jaceyl ku guursan iyo carruur ay kuu dhashay ba way kuu joogaan, haddana weli ma faraxsanid. Waxaas oo dhan ninka ay isugu darsameen waxaa loo baahnaa in uu farxo, haddana adiga farxadi kaa dheer. Weligaa nin qayrkaa ahi kulama tartamin ee laamaha nolosha oo dhan wa aad kaga horraysay, sidaas oo ay tahay weli waxbaa kaa maqan oo aad raadinaysaa. Xoriyad! Haa, xor ma tihid dhaqan ahaan.

Weligaaba xor ma aad noqon oo cuyubnaan ayaad ku jirtay. Goob walba iyo goor kastana xoriyad la’aan ayaad dareemaysay. Yaraantaadii waxa aad ahayd wiil yar oo wax waliba u cusub yihiin, jecel na inuu wax walba tijaabiyo. Balse hooyadaa Ruun ayaa kaa celin jirtay, oo kuuma ay oggolayn in aad wax aad doonto samayso. Xorriyad la’aan ta carruurnimadaadii kugu dhacday wax ay ahayd mid wanaag loo la jeeday. Waxa laguu kala saaray saxa iyo khaladka, foolxumada iyo quruxda iyo guud ahaan xumaha iyo samaha oo dhan. Taas waad ku liibaantay. Sababtoo ah waxay qaabaysay oo qurux u yeeshay noloshaadii dambe oo dhan.

Xorriyad la’aanta iyo cidhiidhiga maanta ku haystaa se waa kuwo kale, kuwo baas! Waa mid aan wanaag loo la jeedin ee lagu gu xumaynayo kartidaadana lagu wiiqayo. Si fiican ayaad u xasuusataa wixii idin kala geeyay adiga iyo gacalisadaadii aad jeclayd ilaa carruurnimadii ee Baxsan. Markii haasaawe idiin dhamaaday ee aad reerkoodii ka doonatay waa laguu diiday. Diidmada Baxsan waxa loo cuskaday in aanad adigu nasab ahayn.

Waxa la yidhi iyadu waa Aji oo waa laandheere adigu se waxa aad tahay wax aan la garanayn oo laga khashaafo. Waxa kale oo la idhi jaceylkiinu waa xaaraan, oo ma bannaana dhaqan ahaan. Jaceylku waa wax Eebbe dadka quluubtooda ku abuuro, bini aadan oo dhana wuu dhex mari karaa. Kaaga se waxa lagu sheegay " Mid shaydaan”. Uma qalantid ayaana hadal laguu gu soo koobay, oo laguu raaciyay "Ma gaydid”. Runtii dhacdadaasi xanuun aad u weyn ayay kugu reebtay oo ilaa hadda ka bugsan kari la’dahay. Xanuunkaas waxa kuu dheer nabarradii jacaylka oo aad ilaa imika dhaydo.

Aabbahaa Diiriye wuxuu ahaa muruqmaal karti badan oo farshaxan ah. Weligiin ma aydun qadin adiga iyo walaashaa Ruqiyi. Dadka idinkaa ugu muuq wacnaa uguna muruq roona mar walba. Wuxuu farsamayn jiray kabaha, birta iyo dharkaba. Xirfadaasi kaliya uma ahayn il-dhaqaale waxay kale oo ay u ahayd fanaanimo iyo farshaxan ay naftiisu jeceshay. Wax kale oo uu ka dooraan lahaa ayaan jirin. Isaga oo waxa ay Ajidu dhar xidhanyihiin iyo waxay kabo gashan yihiin ba gacantiisa ku sameeyay, ayay haddana cay iyo cadaadis ku hayeen. Sida imika aanad xor u hayn ayuu isaguna cidhiidhi u gu jiray. Cadaadis kaas wax ba u ma arki jirin, ee dul qaada ayuu u lahaa. Taas ayuu kaga nastay werwerkasta oo arrintaasi ku keentay.

Maalintii uu geeriyooday waxa laga joogaa labaatan sano. Adiga oo kuray shan iyo toban jir ah ayay tiisi noqotay. Masuuliyadii reerkuna dushaada ayay fuushay. Goortaas ayaad shaqo bilawday adiga oo dugsiga dhigta. Gelinka hore waxbarasho ayaad ku maqnaan jirtay, ka dambe ilaa habeenkiina shaqo ayaad ku fooganayd. Gelinka dambe xirfaddii aabbahaa ayaad dhaxal u heshay oo kabotole iyo dhartole ayaad ahayd. Habeenkiina raysle ayaad ka shaqayn jirtay. Shaqooyinkaasi waxay ahaayeen qaar aad kartidaada ku muujisay, reerkiinana baahidooda ku dabooshay. Way ku farxad gelin jirtay markaad gacantaada ku farsamayso kabo maas ah oo aad u qurux badan, iyo dhar isku joog ah oo kasii qurux badan. Sidaas ayaad ku dhamaysay dugsigii hoose iyo kii sare ba. Dabadeed laytalKhadar ayaa kuu yimid oo waxbarasho jaamacad dibadeed ah ayaad heshay.

Dad cusub iyo duni cusub ayaad dhex gashay oo aad ku ashqaraartay. Yurub baad waxbarasho u tagtay oo aad ku indho daraandartay. Dabadeed, caqligaagi iyo fikirkaagii ayaa balaadhay oo kobcay. Waxa aad la yaabtay sida dadkani uga dadnimo sarreeyaan kuwii aad ka timid. Meesha waxaad ugu tagtay xaqdhawr, xoriyad, bini aadanimo, barwaaqo, iyo nolol dhamaystiran. Waxa aad la yaabtay heer fikirka samada ku laalan ee ay dadkani leeyihiin, iyo kiinii sagxada dhulka ka hooseeyay. Weligaa waxa la gu gu xifaalayn jiray in aad gun tahay, dadka kalena gob ayay goor walba sheegan jireen.

Maalin ayaad fikirtay, aad ayaad u fikirtay. Halbeega gobanimada iyo gunnimada ayaad raadinaysay. Mar dambe ayaad se heshay. Haa, bulshadaadu waxay gun u taqaanaa dadkooda ugu waxtarsan ee ugu kartida badan. Gob na waxa sheegta bulshada kuwa ugu waxtar yar, ee aan bilaawe buuxin Karin. Fekerka caynkaas ah aad baad u la yaabtay, waanaad ka yaqyaqsootay in aad sidaa u fekerto.

Afar sano dabadeed, dalkii iyo degaankii ayaad ku soo laabatay. Waxaad rajaynaysay intii aad maqnayd in bulshadii isbeddel ku dhacay, isbeddel fikir. Rajadaasi se way beenowday. Bulshadii oo fikir xumaantii kaga sii dartay ayaad kusoo noqotay. Aad baad uga damqatay, waxaanad kala dooratay in aad wax ka qabato iyo in aad faraha ka qaado. Doorashada hore ayaad ku qanacday.

Wacyigelin fara badan ayaad samaysay, waxaanad bulshada u sheegtay in dadku isku mid yahay oo aanu qofna qof kale waxba dheerayn. Qof waliba isaga oo xor ah in uu dhashay oo aan lagu addoonsan Karin gun baad tahay ayaad iftiimisay. Nooluhu sida uu u kala waxtarsan yahay, u kala dadnimo badan yahay, u kala ilbaxsan yahay in ay u kala horeeyaan, ayaad cadaysay. Cid wax kaa dhagaysatay se ma jirin, ee adiga uun baa isxiijiyay. Taas dameero loo sheeg ayaa laguu gu jawaabay. Dabadeed niyad jab ayaa kugu dhacay, rajo xumana way ku hadhaysay. Bulshadani in aanay sidan isku badelayn ayaa kuu cadaatay. Afgembi fikir oo madaxooga mijo u roga mooyee in aan wax kale badalayn ayaad garawsatay.

Waa adiga meeshan quusta la fadhiya ee fikir ku daashaday. Sidaad hadh iyo habeen uga fikiraysay horumarkooda iyo wax noqoshadooda waa adigan todobaatan jir u eegaaday. Weli dhallinyar ayaad tahay madaxaaga se timaha ku yaala inta cad iyo inta madow, inta cad baa badan. Cirro ayaa ku gu soo degdegtay, sida aad qudhaadu u cimri degdegtay.

Waxa madaxaaga ka weynaaday siday dadkaagu ku rumeysteen in ay laba qof dhalashada ku kala nasabsan yihiin. Waxaad se ogtahay in uu yahay dhaqan abaaday oo aan anshax iyo garaad ku dhisnayn. Waxa maskaxdaada ku soo dhacay waydiimo dhawr ah; Ubadkaagu ma heli doonaan aayo kan ka duwan? Ilaa qiyaamaha ma cidhiidhigaas iyo cuyubnaantaas ayaad ku jiraysaan? Goorma ayaad xoriyad dhaqan, tu feker iyo tu siyaasi heli doontaan? Jawaab se uma aad helin.

Mustafe Cabdirisaq Haybe "Furre”

Facebook: Mustafe C. Haybe

Email:Mustafehaybe9@Gmail.com